Kiến Thức Chung

Hướng dẫn thực hành Phân tích định lượng bằng các phương pháp hoá học

Hướng dẫn thực hành Phân tích định lượng bằng các phương pháp hoá học

Phương pháp chuẩn độ oxy hóa – khử là phương pháp chuẩn độ dựa trên phản

ứng trao đổi electron để xác nhận các chất ở dạng oxy hóa hoặc dạng khử. Để xác

định một chất oxy hóa người ta dùng dung dịch chuẩn là dung dịch chất khử có

nồng độ chuẩn xác và trái lại để xác nhận một chất khử người ta dùng dung dịch

chuẩn là dung dịch chất oxy hóa

50 trang

|

Chia sẻ: maiphuongdc

| View: 78861

| Lượt tải: 108

Bạn đang xem nội dung tài liệu Hướng dẫn thực hành Phân tích định lượng bằng các phương pháp hoá học, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

øng chỉ thị có pT = 4 (metyl da cam) xảy ra phản ứng chuẩn độ sau:
NaOH + HCl = NaCl + H2O
Na2CO3 + HCl = NaCl + CO2 + H2O
*) Cách tiến hành:
Dùng pipet lấy 10 ml dung dịch cần xác nhận vào bình nón 250 ml, thêm một
giọt chỉ thị hỗn hợp có pT = 8,3. Chuẩn độ bằng dung dịch HCl đến khi dung dịch
chuyển màu từ tím sang vàng. (Làm 3 lần, lấy kết quả trung bình).
Dùng pipet lấy 10 ml dung dịch cần xác nhận vào bình nón 250 ml, thêm1 giọt
chỉ thị metyl da cam. Chuẩn độ bằng dung dịch HCl đến khi dung dịch chuyển
màu từ vàng sang da cam. (Làm 3 lần, lấy kết quả trung bình).
3. Xác nhận nồng độ dung dịch NaHCO3 , dung dịch Na2CO3 trong hỗn hợp:
a. Phép tắc :
Tương tự như phần định lượng NaOH lẫn Na2CO3, trường hợp này khi chỉ thị
phenolphtalein chuyển màu, ta định lượng được một nửa Na2CO3:
Na2CO3 + HCl = NaHCO3 + NaCl
sau đó, với chỉ thị metyl da cam, ta định lượng được nửa phần Na2CO3 còn lại
và toàn bộ phần NaHCO3 có lúc đầu:
NaHCO3 + HCl = NaCl + H2O + CO2
b. Cách tiến hành:
Giống như định lượng NaOH có lẫn Na2CO3.
Ngoài ra còn có thể xác nhận nồng độ của NaHCO3, của Na2CO3 trong hỗn
hợp dùng chỉ thị hỗn hợp tương tự bài thử nghiệm 1.2 ở trên.
4. Xác nhận nồng độ dung dịch HCl và H3PO4 trong hỗn hợp :
a. Phép tắc :
Dùng NaOH đã biết nồng độ xác nhận HCl và H3PO4 với 2 chất chỉ thị metyl da
cam và phenolphtalein .
Nguyễn Thị Như Mai – Đặng Thị Vĩnh Hoà Khoa Hoá học
HDTH Phân tích định lượng bằng các phương pháp hoá học – 20 –
* Khi metyl da cam đổi màu :
HCl + NaOH = NaCl + H2O
H3PO4 + NaOH = NaH2PO4 + H2O
* Khi phenolphtalein đổi màu :
NaH2PO4 + NaOH = Na2HPO4 + H2O
b. Cách tiến hành :
Dùng pipet lấy 10 ml hỗn hợp HCl + H3PO4 cần xác nhận vào bình nón 250 ml,
thêm 2 giọt chất chỉ thị metyl da cam 0,1%, dung dịch có màu đỏ. Từ buret, nhỏ
từng giọt dung dịch NaOH, lắc đều tới khi dung dịch chuyển từ màu đỏ sang màu
vàng cam. Ghi số ml dung dịch NaOH đã dùng, thêm 2 giọt chất chỉ thị
phenolphtalein 0,1% và tiếp tục nhỏ NaOH xuống tới khi dung dịch chuyển màu từ
vàng sang da cam. Ghi số ml dung dịch NaOH đã dùng (làm 3 lần rồi lấy kết quả
trung bình).
Có thể xác nhận nồng độ dung dịch HCl và H3PO4 trong hỗn hợp dùng chỉ
thị hỗn hợp tương tự bài thử nghiệm xác nhận nồng độ dung dịch H3PO4 dùng chỉ
thị hỗn hợp.
5. Xác nhận nồng độ H2SO4 và H3PO4 trong hỗn hợp
a. Phép tắc:
Chuẩn độ một thể tích chuẩn xác của hỗn hợp acid bằng dung dịch NaOH với
chỉ thị có pT = 5,1 và pT = 10,2.
* Khi dùng chỉ thị pT = 5,1 xảy ra phản ứng chuẩn độ sau:
H2SO4 + 2OH- = SO42- + 2H2O tiêu hao Va(ml) dung dịch NaOH
H3PO4 + OH- = H2PO4- + H2O tiêu hao Vb (ml) dung dịch NaOH
VI = Va + Vb
* Khi dùng chỉ thị pT = 10,2 xảy ra phản ứng chuẩn độ sau:
H2SO4 + 2OH- = SO42- + 2H2O tiêu hao Va (ml) dung dịch NaOH
H3PO4 + 2OH- = HPO42- + 2H2O tiêu hao 2Vb (ml) dung dịch NaOH
VII = Va + 2Vb
Vậy VII – VI = Vb ; 2VI – VII = Va
Từ đây ta tính được nồng độ đương lượng của H2SO4 và nồng độ đương lượng
của H3PO4 trong dung dịch.
b. Cách tiến hành:
– Dùng pipet lấy 10 ml dung dịch hỗn hợp acid cần xác nhận nồng độ vào bình
tam giác 250 ml, thêm 1 giọt chỉ thị có pT = 5,1 rồi chuẩn độ bằng dung dịch
NaOH đến khi dung dịch chuyển màu từ đỏ nho sang xanh lục. Ghi thể tích VI
(làm 3 lần, lấy kết quả trung bình).
Nguyễn Thị Như Mai – Đặng Thị Vĩnh Hoà Khoa Hoá học
HDTH Phân tích định lượng bằng các phương pháp hoá học – 21 –
– Dùng pipet lấy 10 ml dung dịch hỗn hợp acid cần xác nhận nồng độ vào bình
tam giác 250 ml, thêm 2 giọt chỉ thị có pT = 10,2 . Từ buret cho xuống luôn VI ml
dung dịch NaOH, sau đó nhỏ từ từ từng giọt dung dịch NaOH đến khi dung dịch
chuyển màu từ vàng sang tím. Ghi thể tích VII (làm 3 lần, lấy kết quả trung bình).
6. Phân tích mẫu : Xác nhận hàm lượng phần trăm của Na2CO3 trong mẫu phòng
thử nghiệm ( theo hướng dẫn của phòng thử nghiệm )
II. Thắc mắc:
1. Trình bày cách pha 1lít dung dịch Na2BB4O7 0,1N từ tinh thể borat
(Na2B4B O7.10H2O).
2. Giải thích nền tảng chọn các chất chỉ thị trong các bài thử nghiệm.
3. Tính nồng độ đương lượng của các dung dịch trong các bài thử nghiệm.
4. Xác nhận hàm lượng phần trăm của Na2CO3 trong mẫu phòng thử nghiệm
Nguyễn Thị Như Mai – Đặng Thị Vĩnh Hoà Khoa Hoá học
HDTH Phân tích định lượng bằng các phương pháp hoá học – 22 –
Bài 4. PHƯƠNG PHÁP OXY HÓA – KHỬ PHÉP ĐO PERMANGANAT
I. Tóm tắt lý thuyết:
Phương pháp chuẩn độ oxy hóa – khử là phương pháp chuẩn độ dựa trên phản
ứng trao đổi electron để xác nhận các chất ở dạng oxy hóa hoặc dạng khử. Để xác
định một chất oxy hóa người ta dùng dung dịch chuẩn là dung dịch chất khử có
nồng độ chuẩn xác và trái lại để xác nhận một chất khử người ta dùng dung dịch
chuẩn là dung dịch chất oxy hóa.
– Dung dịch chuẩn oxy hóa: KMnO4, K2Cr2O7 , I2-Na2S2O3, KBrO3, KIO3…
– Dung dịch chuẩn khử : TiCl3, Muối Mohr…
Để xác nhận một chất nào đó, người ta thường mang chúng về dạng oxy hóa hay
khử thích hợp.
1. Chất chỉ thị oxy hóa – khử:
Trong phương pháp oxy hóa – khử có trường hợp không cần sử dụng chất chỉ thị
mà vẫn nhận thấy điểm cuối. Ví dụ khi chuẩn các chất khử bằng dung dịch KMnO4,
một giọt dung dịch KMnO4 dư sẽ làm cho dung dịch có màu hồng đó là dấu hiệu
để kết thúc chuẩn độ.
Còn trong đa số trường hợp phải dùng chất chỉ thị.
Chất chỉ thị oxy hóa -khử là những chất mà dạng oxy hóa và dạng khử có màu
khác nhau. Màu sắc của chất chỉ thị thay đổi phụ thuộc vào thế oxy hóa của dung
dịch.
Một số chất chỉ thị trọng yếu :
a. Diphenylamin:
Là một baz hữu cơ không tan trong nước , tan trong acid H2SO4 đậm đặc .
Trong dung dịch, dưới tác dụng của chất oxy hóa mạnh (như K2Cr2O7)
Diphenylamin bị oxy hóa bất thuận nghịch thành Diphenylbenzidin .
NH
Nguyễn Thị Như Mai – Đặng Thị Vĩnh Hoà Khoa Hoá học
HDTH Phân tích định lượng bằng các phương pháp hoá học – 23 –
Khoảng thế chuyển màu : 0,76 ± 0,059/2
Khi E < 0,73 thì dung dịch không màu
Khi E > 0,79 thì dung dịch có màu tím .
N
NH NH NH2
(Dạng khử ) không màu Eo = 0,76V
-2e-
N H+ 2
+
(Dạng oxy hóa ) màu tím
b. Diphenylamin Sulfonat:
Dễ hòa tan trong nước .Cơ chế đổi màu như Diphenylamin E0 = 0,85 V. Dạng
khử không màu, dạng oxy hóa có màu tím hồng có thể dùng làm chỉ thị để chuẩn
độ các chất oxy hóa bằng FeSO4
NH SO3Na
c. Acid N-PhenylAnthranilic:
Cơ chế đổi màu giống các chỉ thị trên, dạng khử không màu, dạng oxy hóa có
màu hồng tím.
COOH
NH
Eo = 1,08 V ở pH = 0
2. Một số phương pháp chuẩn độ oxy hóa khử hay sử dụng:
a. Phương pháp Permanganat:
Dựa trên phản ứng oxy hóa bằng dung dịch KMnO4. Phản ứng này có thể thực
hiện trong môi trường acid , kiềm hoặc trung tính. Nhưng trong thực tiễn khi tiến
hành chuẩn độ bằng phương pháp permanganat người ta thường tiến hành trong
môi trường acid vì :
* Trong môi trường acid, ion Mn2+ không có màu nên dễ nhận thấy điểm tương
đương.
Nguyễn Thị Như Mai – Đặng Thị Vĩnh Hoà Khoa Hoá học
HDTH Phân tích định lượng bằng các phương pháp hoá học – 24 –
* Khả năng oxy hóa của KMnO4 trong môi trường acid mạnh hơn nhiều so với
trong môi trường kiềm
Muốn xác nhận các chất khử bằng dung dịch KMnO4 thì phải biết chuẩn xác
nồng độ của KMnO4, nhưng KMnO4 không phải là chất gốc (vì nó chứa nhiều tạp
chất, dung dịch lại dễ bị phân hủy…) nên không thể chuẩn bị dung dịch KMnO4
chuẩn theo lượng cân. Mà sau khoảng thời gian pha xong phải dùng một dung dịch chuẩn khác
để chuẩn lại. Người ta hay dùng dung dịch acid Oxalic (H2C2O4) có nồng độ xác
định để chuẩn lại dung dịch KMnO4 (trong môi trường acid)
MnO4- + 8H+ + 5e- Mn2+ + 4H2O
C2O42- -2e 2CO2
2MnO4- + 5C2O42- + 16H+ 2Mn2+ + 10CO2 + 8H2O
5H2C2O4 + 2KMnO4 + 3H2SO4 2MnSO4 + 10 CO2 + 8H2O + K2SO4
Lúc này Đ H2C2O4 = 1/2M H2C2O4 ; Đ KMnO4 = 1/5 M KMnO4
Vì KMnO4 thường có lẫn MnO2 vì vậy để dung dịch KMnO4 được bền, sau khoảng thời gian
pha xong cần phải loại bỏ MnO2 bằng cách lọc, phải lọc bằng phễu lọc thủy tinh
không dùng giấy lọc vì KMnO4 có thể oxy hóa được giấy. Sau đó gìn giữ dung
dịch KMnO4 trong những lọ thủy tinh màu tối và giữ lại ở những chỗ tối vì ánh
sáng sẽ làm quá trình phân hủy KMnO4 xảy ra mau:
4KMnO4 + H2O 4MnO2 + 4KOH + 3O2
Phương pháp này được sử dụng rộng rãi trong thực tiễn vì KMnO4 là chất oxy
hóa mạnh nên có thể giúp xác nhận được nhiều chất khử, vả lại quá trình chuẩn độ
không cần chỉ thị để xác nhận điểm cuối vì bản thân KMnO4 có màu chỉ cần 1 giọt
dư là đủ làm cho dung dịch có màu hồng giúp nhận điểm tương đương.
Môi trường acid được tạo ra bằng H2SO4, không dùng HCl vì ion Cl- sẽ gây ra
phản ứng cảm ứng
10Cl- + MnO4- + 8H+ 5Cl2 + Mn2+ + 4H2O (EoCl2 / 2Cl- = 1.36V)
Bằng thực nghiệm người ta thấy rằng, nếu thêm vào dung dịch chuẩn độ một
lượng Mn2+ thì phản ứng cảm ứng sẽ không xảy ra nên người ta hay dùng hỗn hợp
bảo vệ Zymmerman (hỗn hợp gồm: MnSO4 – H3PO4 – H2SO4)
b. Phương pháp Iod:
Nền tảng của phương pháp phân tích thể tích bằng phương pháp Iốt là quá trình
oxy hóa – khử, biến I2 thành I- và trái lại biến I- thành I2:
I2 + 2e 2I- (Eo = 0,5345V)
* Một số chất khử có Eo < 0,5345 V thì có thể bị oxy hóa bởi I2
* Một số chất oxy hóa có Eo > 0,5345 V thì có thể bị khử bởi I-
Người ta dùng cả hai tính chất oxy hóa và khử của cặp I2 / 2I- trong phân tích
thể tích
Nguyễn Thị Như Mai – Đặng Thị Vĩnh Hoà Khoa Hoá học
HDTH Phân tích định lượng bằng các phương pháp hoá học – 25 –
i- Định lượng chất khử :
Ví dụ : I2 + Na2S2O3 Na2S2O6 + 2NaI (Eo = 0,08 V)
2S2O32- – 2e S4O62-
Khi chuẩn dung dịch Na2S2O3 bằng I2 màu nâu sẫm của dung dịch I2 sẽ
biến mất ngay khi toàn bộ Na2S2O3 đã được oxy hóa hết và một giọt dư I2 làm
dung dịch có màu vàng, do vậy có thể chuẩn độ mà không cần dùng chỉ thị.
Nhưng vì màu vàng nhạt của I2 rất khó nhận thấy điểm cuối nên người ta hay dùng
hồ tinh bột làm chỉ thị. Hồ tinh bột có thể tạo với I2 một chất hấp phụ I2 thành màu
xanh đậm khi dư I2 hoặc biến mất màu khi hết lượng I2 tự do, điều này giúp nhận
ra điểm tương đương dễ và chuẩn xác hơn. Chỉ lưu ý là không nên cho chỉ thị hồ
tinh bột khi trong dung dịch còn nhiều I2. Ngoài ta còn có thể dùng phương pháp
iod để xác nhận một số chất khử khác như :
SO32- + I2 + H2O SO42- + 2I- + 2H+ (Eo SO42- / SO32- = 0,17 V)
H2S + I2 S + 2I- + 2H+ (Eo S / S2- = 0,14 V)
Sn2+ + I2 Sn4+ + 2I- (Eo Sn2+ / Sn4+ = 0,15 V)
ii- Định lượng chất oxy hóa :
Người ta phải dùng phương pháp gián tiếp như sau :
Cho một thể tích chuẩn xác dung dịch chất oxy hóa cần xác nhận như K2Cr2O7
vào hỗn hợp dung dịch KI dư trong môi trường acid. Để yên 5 phút cho phản ứng
trên xảy ra hoàn toàn, rồi dùng dung dịch Na2S2O3 đã biết nồng độ chuẩn xác để
chuẩn lượng I2 được giải phóng ra
2Na2S2O3 + I2 Na2S4O6 + 2NaI
Phải dùng KI dư để phản ứng xảy ra hoàn toàn và I2 sinh ra sẽ tạo với I- dư một
phức tan I3-.
Tương tự người ta có thể xác nhận :
Br2 + 2I- 2Br- + I2
2MnO4- + 10I- + 16H+ 2Mn2+ + 5I2 + 8H2O
ClO3- + 6I- + 6H+ Cl- + 3I2 + 3H2O
Lưu ý :
– EoI2/2I- không đủ lớn nên những phản ứng trong phép chuẩn độ khó có thể
xảy ra hoàn toàn, muốn nó xảy ra hoàn toàn ta phải tạo những điều kiện thích hợp
– I2 là chất dễ cất cánh hơi nên phải chuẩn độ nguội và khi nhiệt độ tăng thì độ
nhạy của hồ tinh bột sẽ giảm đi.
– Không tiến hành trong môi trường kiềm vì I2 phối hợp với kiềm
– I2 ít tan trong nước nên phải dùng KI dư để tạo I3-, nên thực chất chuẩn I2
bằng Na2S2O3 chính là chuẩn I3- bằng Na2S2O3
Nguyễn Thị Như Mai – Đặng Thị Vĩnh Hoà Khoa Hoá học
HDTH Phân tích định lượng bằng các phương pháp hoá học – 26 –
– Phải để yên một thời gian để cho phản ứng xảy ra hoàn toàn
– Phải để yên trong bóng tối vì ánh sáng sẽ làm cho phản ứng phụ sau đây xảy
ra nhanh hơn : 4I- + 2H+ + O2 2I2 + 2H2O
Dung dịch chuẩn Na2S2O3 cũng không thể chuẩn bị từ lượng cân được vì
Na2S2O3 không phải là chất gốc.
c. Phương pháp Dicromate :
K2Cr2O7 có tính tính oxy hóa trong môi trường acid
Cr2O72- + 14H+ + 6e 2Cr3+ + 7H2O : Eo = 1,36 V
Dung dịch chuẩn K2Cr2O7 chuẩn rất ổn định . Hầu hết các phép chuẩn độ bằng
KMnO4 có thể thay bằng K2Cr2O7 nhưng phải dùng chất chỉ thị để xác nhận điểm
cuối như Diphenylamin, Diphenylbenzidine. Ưu thế là có thể sử dụng môi trường
HCl mà không cần hỗn hợp bảo vệ Zymerman .
II. Thực hành:
1. Xác nhận nồng độ KMnO4 :
a. Phép tắc :
Người ta thường xác nhận nồng độ của KMnO4 trong môi trường axit qua các
chất gốc sau :
– H2C2O4 .2H2O
– Na2C2O4 hoặc (NH4)2C2O4 . H2O
– K4 [ Fe(CN)6 ] …
Trong bài này, ta xác nhận nồng độ KMnO4 bằng chất gốc H2C2O4. H2O
MnO4- + 5e + 8H + Mn 2 + + 4H2O
C2O42- – 2e 2CO2
5H2C2O4+2KMnO4+3H2SO4 2MnSO4 +10CO2+8H2O+K2SO4
b. Cách tiến hành :
Dùng pipet lấy 10 ml dung dịch H2C2O4 0,05N vừa pha vào bình nón 250 ml,
thêm 2 ml H2SO4 3N đun nóng (không được đun sôi). Từ buret nhỏ từng giọt
KMnO4 cần xác nhận, lắc đều tới khi dung dịch có màu hồng bền khoảng 50 giây
(làm 3 lần, lấy kết quả trung bình).
2. Xác nhận nồng độ Fe3+ :
a. Phép tắc :
– Khử Fe3+ Fe2+ bằng Zn0 hoặc bằng SnCl2 trong môi trường acid (ở
đây dùng SnCl2) và loại SnCl2 dư bằng HgCl2
2FeCl3 + SnCl2 2FeCl2 + SnCl4
SnCl2 + 2HgCl2 Hg2Cl2 + SnCl4
Nguyễn Thị Như Mai – Đặng Thị Vĩnh Hoà Khoa Hoá học
HDTH Phân tích định lượng bằng các phương pháp hoá học – 27 –
– Chuẩn Fe2+ vừa được chuẩn bằng KMnO4
MnO4- + 5e + 8H+ Mn2+ + 4H2O
Fe2+ – e Fe3+
5Fe2+ + MnO4- + 8H + 5Fe3+ + Mn2+ + 4H2O
* Lưu ý :
Ion Cl- làm trở ngại phản ứng. Để tránh tác động của ion Cl- người ta thêm
hỗn hợp bảo vệ (gồm 67g MnSO4. 4H2O + 138 ml H3PO4 d = 1,7 + 130 ml H2SO4
d = 1,81 pha trong 1 lít ).
b. Cách tiến hành :
Dùng pipet lấy 10 ml dung dịch Fe3+ cần xác nhận vào bình nón 250 ml, thêm 2
– 3 ml HCl 1:2, đun nóng tới 60 – 700C rồi lấy ra, cho từng giọt dung dịch SnCl2
5% vào và lắc đều tới khi dung dịch mất màu vàng thêm 1 giọt dung dịch SnCl2 rồi
pha loãng tới gần 100 ml bằng nước cất. Thêm từng giọt dung dịch HgCl2 5% lắc
đều, nếu có kết tủa trắng là được. Còn nếu có kết tủa xám đen thì phải làm lại.
Thêm 10 ml hỗn hợp bảo vệ (MnSO4 + H3PO4 + H2SO4). Từ buret nhỏ từng giọt
dung dịch KMnO4 có nồng độ xác nhận, lắc đều tới khi dung dịch có màu hồng bền
khoảng 50 giây. Ghi số ml dung dịch KMnO4 đã dùng (làm 3 lần, lấy kết quả trung
bình).
3. Xác nhận nồng độ H2O2 :
a. Phép tắc :
5 H2O2 + 2 MnO4- + 6 H+ 2 Mn2+ + 5 O2 + 8 H2O
b. Cách tiến hành :
Lấy 10ml dung dịch cần phân tích thêm 3 ml H2SO4 3N rồi chuẩn độ bằng dung
dịch KMnO4 đến xuất hiện màu hồng bền khoảng 50 giây, ghi số ml dung dịch
KMnO4 đã dùng (làm 3 lần, lấy kết quả trung bình).
4. Phân tích mẫu: Xác nhận số gam H2O2 trong 1lít dung dịch phòng thử nghiệm
(theo hướng dẫn của phòng thử nghiệm )
III. Thắc mắc:
1. Vì sao không thể điều chế dung dịch chuẩn KMnO4 bằng phương pháp tính theo lượng
cân chuẩn xác ?
2. Có thể chuẩn độ dung dịch KMnO4 bằng dung dịch H2C2O4 theo thứ tự ngược
lại nghĩa là cho acid H2C2O4 ở trên buret được không ?
3. Vì sao khi xác nhận nồng độ dung dịch KMnO4 phải đun nóng (không được đun
sôi) dung dịch đặt ở dưới ?
4. Hãy nêu tác dụng của từng thành phần trong hỗn hợp bảo vệ Zymmerman khi
chuẩn độ Fe2+ bằng phương pháp permanganat.
Nguyễn Thị Như Mai – Đặng Thị Vĩnh Hoà Khoa Hoá học
HDTH Phân tích định lượng bằng các phương pháp hoá học – 28 –
5. Bản chất của phép xác nhận Fe3+ bằng phương pháp permanganat là gì. Vì sao
khi dùng chất khử là SnCl2 lại phải loại lượng SnCl2 dư. Làm thế nào ?
6. Trình bày phép tắc xác nhận nồng độ dung dịch H2O2 bằng phương pháp
permanganat. Xác nhận số gam H2O2 trong một lít dung dịch mẫu phòng thí
nghiệm.
Nguyễn Thị Như Mai – Đặng Thị Vĩnh Hoà Khoa Hoá học
HDTH Phân tích định lượng bằng các phương pháp hoá học – 29 –
Bài 5. PHƯƠNG PHÁP OXY HOÁ KHỬ PHÉP ĐO DICROMAT VÀ IOD
I. Thực hành:
1. Xác nhận nồng độ Fe2+ :
a. Phép tắc :
Dùng K2Cr2O7 biết nồng độ, xác nhận Fe2+ trong môi trường axit
Cr2O72- + 14H+ + 6e 2Cr3+ + 7H2O
Fe2+ – e Fe3+
Cr2O72- + 6Fe2+ + 14H+ 2Cr3+ + 6Fe3+ + 7H2O
Dùng chất chỉ thị diphenylamin có Eo= 0,76V hoặc diphenylamin sulfonat có Eo
= 0,84V hay acid phenylanthranilic có Eo = 1,08V .
b. Cách tiến hành :
-Với chỉ thị diphenylamin: dùng pipet lấy 10 ml dung dịch Fe2+ cần xác nhận
vào bình nón 250 ml. Thêm 1ml H3PO4 4N + 5ml HCl 1:2 + 2-3 giọt chất chỉ thị
diphenylamin. Từ buret nhỏ từng giọt K2Cr2O7 nồng độ xác nhận, lắc tới khi dung
dịch có màu xanh tím. Ghi số ml K2Cr2O7 đã dùng (làm 3 lần, lấy kết quả trung
bình).
-Với chỉ thị diphênylamin sulfonat: tiến hành tương tự như trên
-Với chỉ thị acid phenylanthranilic: tiến hành tương tự như trên nhưng không
thêm acid H3PO4.
-Nhận xét các kết qủa phân tích khi sử dung các chỉ thị trên.
2. Xác nhận SO32- trong Na2SO3 :
a. Phép tắc :
Chuẩn độ trực tiếp SO32- bằng dung dịch K2Cr2O7 trong môi trường H2SO4 hoặc
HCl tới khi đổi màu của diphenylamin. Phản ứng chuẩn độ:
3SO32- + Cr2O72- + 8H+ 3SO42- + 2Cr3+ + 4H2O
b. Cách tiến hành :
Lấy 10 ml dung dịch cần xác nhận cho vào bình nón 250 ml, thêm 10 ml HCl 1:2
và 3 – 4 giọt chỉ thị diphenylamin. Pha loãng thành 30 ml. Chuẩn độ bằng dung
dịch K2Cr2O7 đến khi xuất hiện màu xanh tím. Ghi thể tích dung dịch K2Cr2O7 đã
dùng (làm 3 lần, lấy kết quả trung bình).
Nguyễn Thị Như Mai – Đặng Thị Vĩnh Hoà Khoa Hoá học
HDTH Phân tích định lượng bằng các phương pháp hoá học – 30 –
3. Xác nhận nồng độ Na2S2O3 :
a. Phép tắc :
Lấy một thể tích chuẩn xác dung dịch chuẩn K2Cr2O7 cho phản ứng với lượng
dư KI trong môi trường acid để tạo ra lượng tương đương I3-.Chuẩn độ I3- trực tiếp
bằng Na2S2O3 với chỉ thị hồ tinh bột.
Cr2O72- + 6I- + 14H+ 2Cr3+ +3I2 + 7H2O
3I2 +3I- 3 I3 –
Cr2O72- + 9 I- + 14H+ 2Cr3+ + 3 I3- + 7H2O
Phản ứng chuẩn độ:
I3- + 2S2O32- 3 I- + S4O62-
b. Cách tiến hành :
Dùng pipet lấy 10 ml dung dịch K2Cr2O7 có nồng độ xác nhận vào bình nón 100
ml, thêm 5 ml H2SO4 4N + 10 ml KI 5%, lắc nhẹ đậy bình nón bằng kính đồng hồ ,
để yên ở chỗ tối 10 phút. Từ buret nhỏ từng giọt dung dịch Na2S2O3 tới khi dung
dịch có màu vàng lục + 1 ml hồ tinh bột 1%. Tiếp tục nhỏ từng giọt dung dịch
Na2S2O3 tới khi mất màu xanh tím. Ghi số ml dung dịch Na2S2O3 đã dùng (làm 3
lần, lấy kết quả trung bình).
4. Xác nhận nồng độ Cu2+ :
a. Phép tắc :
Trong môi trường acid (pH = 1 –2 ) Cu 2+ oxy hóa I- để tạo thành kết tủa CuI và
một lượng tương đương I3-.Chuẩn độ lượng I3- bằng dung dịch Na2S2O3 với chỉ thị
hồ tinh bột.
Cu2+ + I- + 1e CuI↓
3I- – 2e I3-
2Cu2+ +5I- 2CuI↓ + I3-
Ngoài ra thường thêm NH4SCN vào, vẫn đảm bảo làm tăng thế của Cu2+ / Cu+
làm giảm sự hấp phụ I2 ( dưới dạng I3- ) trên mặt phẳng của kết tủa CuI, vì lúc này đã
được thay bằng CuSCN
CuI + SCN- CuSCN + I-
Phản ứng chuẩn độ:
I3- + S2O3 2- 3I- + S4O62-
Nguyễn Thị Như Mai – Đặng Thị Vĩnh Hoà Khoa Hoá học
HDTH Phân tích định lượng bằng các phương pháp hoá học – 31 –
b. Cách tiến hành :
Dùng pipet lấy 10 ml dung dịch Cu2+ cần xác nhận vào bình nón 250 ml. Thêm
2,5 ml dung dịch CH3COOH 4N và 2,5 ml dung dịch KI 5% lắc nhẹ. Đậy bình nón
bằng kính đồng hồ và để yên ở chỗ tối khoảng 10 phút. Từ buret nhỏ từng giọt
dung dịch Na2S2O3 , lắc đều tới khi dung dịch có màu vàng rơm + 0,5 ml hồ tinh
bột và tiếp tục nhỏ từng giọt dung dịch Na2S2O3 xuống tới mất màu xanh tím, thêm
2,5 ml dung dịch KSCN 10% lắc kỹ, chuẩn độ đến hoàn toàn mất màu xanh. Ghi
số ml dung dịch Na2S2O3 đã dùng (làm 3 lần, lấy kết quả trung bình).
5. Xác nhận nồng độ acid :
a. Phép tắc :
Trong môi trường trung tính, KIO3 không oxy hóa được KI để giải phóng I2.Tuy
nhiên khi có mặt acid,cân đối của phản ứng dịch chuyển rõ rệt, giải phóng ra
một lượng I2 ( dưới dạng I3- ) tương đương với lượng acid mạnh có mặt. Ta chuẩn
độ lượng I3- giải phóng ra bằng dung dịch chuẩn Na2S2O3 rồi tính ra nồng độ acid
mạnh.
IO3- + 8 I- + 6H+ 3I3- + 3H2O
Phản ứng chuẩn độ:
I3- + 2 S2O32- 3 I- + S4O62-
Dùng hồ tinh bột làm chỉ thị .
b. Cách tiến hành :
Lấy 10 ml dung dịch H+ cần xác nhận nồng độ cho vào bình 250 ml đã chứa sẵn
2 ml KIO3 1,5% và 2 ml KI 10% . Lắc đều hỗn hợp 1 – 2 phút. Chuẩn lượng I2
thoát ra bằng dung dịch chuẩn Na2S2O3 đến khi dung dịch có màu vàng rơm, thì
thêm từ từ hồ tinh bột để được màu xanh chàm rõ rệt. Tiếp tục chuẩn độ đến mất
màu xanh chàm (làm 3 lần, lấy kết quả trung bình).
6. Phân tích mẫu: Xác nhận số gam Fe2+ trong 1 lít dung dịch phòng thử nghiệm.
II. Thắc mắc:
1. So sánh phương pháp permanganat và phương pháp bicromat.
2. Vai trò của H3PO4 trong phép xác nhận Fe2+ với chỉ thị diphenylamin. Vì sao
khi dùng chỉ thị acid phenylanthranylic thay cho chỉ thị diphenylamin để chuẩn
độ Fe2+bằng phương pháp bicromat thí lại không cần tới H3PO4 ?
3. Những chất oxy hóa nào, chất khử nào có thể xác nhận bằng phương pháp
iod. Nêu phép tắc chung để xác nhận bằng phương pháp này.
4. Hãy mô tả dấu hiệu của cặp I2 / 2I- về mặt vị trí trong bảng thế oxy hoá và
về khả năng ứng dụng nó trong phân tích.
5. Hãy nêu những điều kiện cần tuân theo khi tiến hành định lượng bằng
phương pháp iod.
6. Xác nhận nồng độ đương lượng của các chất trong bài thực tập.
Nguyễn Thị Như Mai – Đặng Thị Vĩnh Hoà Khoa Hoá học
HDTH Phân tích định lượng bằng các phương pháp hoá học – 32 –
7. Tính số gam Fe2+ trong một lít dung dịch mẫu phòng thử nghiệm.
8. Tính lượng cân để pha một lít dung dịch K2Cr2O7 0,1N
Nguyễn Thị Như Mai – Đặng Thị Vĩnh Hoà Khoa Hoá học
HDTH Phân tích định lượng bằng các phương pháp hoá học – 33 –
Bài 6. PHƯƠNG PHÁP CHUẨN ĐỘ KẾT TỦA
I. Tóm tắt lý thuyết:
1. Phép tắc:
Phương pháp chuẩn độ kết tủa dựa trên các phản ứng tạo thành hợp chất ít tan.
Các phản ứng này phải thỏa mãn các điều kiện sau:
– Phản ứng phải xảy ra hoàn toàn, hợp chất tạo thành phải có công thức xác
định.
– Vận tốc phản ứng phải khá lớn.
– Phản ứng phải chọn lọc.
– Phải có chất chỉ thị thích hợp cho phép xác nhận được điểm tương đương của
phép chuẩn độ.
Có nhiều phương pháp chuẩn độ kết tủa nhưng phương pháp bạc là phương
pháp hay dùng nhất hiện tại, thuốc thử được sử dụng là dung dịch AgNO3 dùng
để chuẩn các halogenua Cl-, Br-, I-, và SCN-.
2. Các phương pháp xác nhận điểm cuối trong phương pháp đo Bạc:
a. Phương pháp Mohr: Dùng K2Cr2O4 làm chỉ thị, tại điểm cuối chuẩn độ sẽ
xuất hiện kết tủa Ag2CrO4 màu đỏ gạch, dùng để xác nhận Cl-, Br-.
Phép tắc thêm vào

Xem Thêm :   bài học tiếng trung cơ bản, [Tập Viết Chữ Hán] Bài 46

Xem Thêm :  Cách làm nước sốt me chấm thịt nướng thơm ngon dễ làm cho gia đình

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • thuc_hanh_phan_tich_dinh_luong_bang_pp_hoa_hoc_0825.pdf
Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Giáo Dục

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Kiến Thức Chung

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button