Kiến Thức Chung

Đặc điểm nổi bật của phong trào giải phóng dân tộc ở châu phi, châu á, khu vực mỹ latinh từ năm 1945

Đặc điểm nổi bật của phong trào giải phóng dân tộc ở châu phi, châu á, khu vực mỹ latinh từ năm 1945 – 2000.doc

doc – 11 trang

ĐẶC ĐIỂM NỔI BẬT CỦA PHONG TRÀO GIẢI

PHÓNG DÂN TỘC Ở CHÂU PHI, CHÂU Á, KHU VỰC

MỸ LATINH TỪ NĂM 1945 – 2000

A. LỜI MỞ ĐẦU.

Sự phát triển mạnh mẽ của chủ nghĩa tư bản đã đẩy

nhanh quá trình xâm chiếm thuộc địa. Với điều kiện tài

nguyên, nhân công dồi dào các nước Á, Phi, Mỹ Latinh đã

dần trở thành thuộc địa của các nước tư bản phương Tây.

Công cuộc xâm lược này của chủ nghĩa thực dân đã hoàn

thành vào những năm cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX. Cũng

từ đấy biết bao phong trào yêu nước chống thực dân, giành

độc lập dân tộc đã diễn ra ở các nước thuộc địa nhưng cuối

cùng đều thất bại. Các dân tộc thuộc địa đã trăn trở tìm con

đường đúng để cứu nước, giải phóng dân tộc mình. Tùy theo

những hoàn cảnh lịch sử, những đặc điểm kinh tế xã hội và

văn hóa khác nhau… mà mỗi dân tộc có một con đường đi

tới độc lập khác nhau.

Sau chiến tranh thế giới thứ II kết thúc (1945), sự thất bại

của chủ nghĩa phát xít, cùng với đó là sự suy yếu của chủ nghĩa

tư bản trên thế giới. Chủ nghĩa xã hội trở thành hệ thống và là

chỗ dựa cho phong trào cách mạng thế giới. Bên cạnh đó sự

1

lớn mạnh của các lực lượng dân chủ hòa bình thế giới cũng đã

tác động lớn đến phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở

châu Á, châu Phi và khu vực Mĩlatinh .

B. KHÁI QUÁT PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN

TỘC Ở CHÂU Á, CHÂU PHI, KHU VỰC MĨ LATINH

I. Châu Á

1. Trung Quốc

Giành được độc lập năm 1946, nhưng sau đó lâm vào nội

chiến giữa Quốc dân Đảng và Đảng Cộng Sản. Đến năm 1949

nội chiến kết thúc, đất nước bước sang giai đoạn mới phát triển

theo con đường xã hội chủ nghĩa

2. Bán đảo Triều Tiên

Sau chiến tranh thế giới thứ 2 Triều Tiên bị chia thành 2

miền Bắc Nam lấy vĩ tuyến 38 làm ranh giới. Đến tháng

8/1948 Nam Triều Tiên thành lập nước Đại Hàn dân quốc.

Tháng 9/1948 Bắc Triều Tiên thành lập nhà nước Cộng hòa

dân chủ nhân dân Triều Tiên

Hai miền Bắc -Nam chiến tranh ác liệt trong 3 năm (1950

– 1953), đến năm 1953 Hiệp định đình chiến được kí kết chấm

dứt chiến tranh ở Triều Tiên. Hai miền Triều Tiên bước vào

2

thời kì hòa bình và xây dựng.

3. Đông Nam Á

Từ sau chiến tranh thế giới thứ 2 hầu hết các nước ở ĐNÁ

đều giành được độc lập từ tay quân phiệt Nhật Bản, nhưng

ngay sau đó lại bị thực dân Âu -Mĩ tái xâm lược

Trải qua cuộc kháng chiến kiên cường và gian khổ các

nước ĐNÁ đều giành được độc lập: Inđônêxia tháng 8/1945,

Philipin 7/1946, Miến điện 1948… Ba nước Lào, Việt Nam,

Campuchia kết thúc kháng chiến chống Pháp từ năm 1954

nhưng đến 1975 mới hoàn toàn giành được độc lập. Đông timo

Xem Thêm :  Tôm càng tiếng anh là gì

đến 20/5/2002 trở thành quốc gia độc lập.

4. Ấn Độ

Sau chiến tranh thế giới thứ hai phong trào giải phóng dân

tộc ở Ấn Độ phát triển mạnh mẽ: hàng loạt cuộc bãi công, khởi

nghĩa đấu tranh chống thực dân Anh nổ ra trong 2 năm 19461947. Thực dân Anh thực hiện chính sách thâm độc : chia để

trị. Ngày 15/8/1947 Ấn Độ tách ra thành hai quốc gia Ấn độ và

Pakixtan. Đến ngày 26/1/1950 Ấn Độ tuyên bố độc lập hoàn

toàn xóa bỏ mọi lệ thuộc vào thực dân Anh.

5. Khu vực Trung Đông

Có vị trí chiến lược, chiếm 2/3 trữ lượng dầu thế giới, bị

Anh đô hộ trước chiến tranh thế giới thứ hai, nhưng sau đó

3

Xem Thêm :   ©️ Lực ma sát là gì? Xuất hiện khi nào? ™️ThuatNgu.net

Anh dần dần bị Mĩ thế chân. Tiêu biểu cho phong trào giải

phóng dân tộc ở đây là cuộc kháng chiến của nhân dân

Palextin. Đến 11/1947 Liên Hợp Quốc chia Palextin thành hai

quốc gia một của người Do Thái một của A rập.

Ngày 14/5/1948 nhà nước Do Thái thành lập, lấy tên là

Ixraen ra. Không tán thành nghị quyết 181 của Liên Hợp Quốc,

7 nước A Rập đã tấn công Ixraen. Từ đó cuộc xung đột giữa

hai nước diễn ra liên miên, đến 11/1988 nhà nước Palextin ra

đời. Mặc dù đã có nhiều biện pháp của quốc tế nhưng các cuộc

xung đột ở khu vực này vẫn liên tục diễn ra

II. Châu Phi

Sau chiến tranh thế giới thứ hai phong trào giải

phóng dân tộc ở châu Phi diễn ra hết sức mạnh mẽ. Năm 1952

nhân dân Li bi giành được độc lập sau đó nhiều nước khác lần

lượt giành được độc lập.

Lịch sử ghi nhận năm 1960 được gọi là “Năm châu Phi”

với 17 nước được trao trả độc lập. Từ sau 1975 nhân dân các

thuộc địa còn lại cũng hoàn thành cuộc đấu tranh đánh đổ nền

thống trị thực dân cũ, giành được độc lập dân tộc và quyền

sống của con người.

Trải qua cuộc chiến tranh lâu dài đến 11/1993 Nam Phi

4

chính thức xóa bỏ chủ nghĩa Apacthai, tới đây hệ thống thuộc

địa của chủ nghĩa thực dân cũ đã hoàn toàn sụp đổ ở châu Phi

cũng như toàn thế giới.

III. Mĩ Latinh

Nhiều nước Mĩ Latinh đã sớm giành được độc lập từ thực

dân Bồ đào Nha và Tây Ban Nha từ đầu thế kỉ 19. Nhưng sau

đó lại lệ thuộc vào Mĩ. Sau chiến tranh thế giới thứ hai, với ưu

thế về kinh tế và quân sự, Mĩ tìm cách biến Mĩ Latinh trở

thành “sân sau” của mình, và xây dựng chế độ độc tài thân Mĩ.

Sau chiến tranh thế giới thứ hai phong trào chống chế độ

độc tài của Mĩ diễn ra mạnh mẽ, đặc biệt là sự thành công của

cách mạng Cu ba 1/1/1959

Những năm 60-70 phong trào đấu tranh chống chế độ độc

tài phát triển và giành nhiều thắng lợi, các chính phủ dân chủ

được thiết lập.

C. ĐĂC ĐIỂM NỔI BẬT CỦA PHONG TRÀO GIẢI

PHÓNG DÂN TỘC Ở CHÂU PHI, CHÂU Á VỚI KHU

VỰC MỸ LATINH

Nhìn chung sau chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc

(1945), đã tác động thức tỉnh mạnh mẽ của các dân tộc thuộc

5

địa và phụ thuộc đứng dậy đấu tranh giải phóng dân tộc. Tính

chất quần chúng ngày càng sâu rộng. Các hình thức đấu tranh

Xem Thêm :  Mình Đã Học Cách Viết Bài Review Sách Xuất Sắc Nhất, TiếNg Anh K12

đòi độc lập phong phú, quyết liệt. Các cuộc đấu tranh giành

độc lập gắn liền với phong trào cộng sản, phong trào công

nhân và các lực lượng tiến bộ. Các cuộc đấu tranh đòi độc lập

về kinh tế phát triển mạnh mẽ.

I. Đặc điểm phong trào giải phóng dân tộc ở châu Á.

– Sự thức tỉnh mạnh mẽ của giai cấp công nhân và các Đảng

cộng sản đóng vai trò quan trọng trong phong trào giải phóng

dân tộc ở các nước châu Á, bên cạnh giai cấp tư sản và chính

Đảng của mình lãnh đạo phong trào.

– Sau Chiến tranh, hầu hết các nước đều vùng dậy đấu tranh

giành độc lập và giành thắng lợi ở các mức độ khác nhau, thời

gian khác nhau.

– Phương thức tiến hành đấu tranh: đa dạng: từ khởi nghĩa vũ

trang, đấu tranh chính trị…

– Sau khi giành độc lập các nước đều ra sức phát triển kinh tế

và nhiều nước đã trở thành các nước công nghiệp phát triển

hoặc có nền kinh tế đang phát triển.

– Châu Á hiện nay được coi là một khu vực kinh tế năng động

của thế giới. Nhiều nước đã phát triển có vị thế trên trường

quốc tế: Trung Quốc, Hàn Quốc …

6

Xem Thêm :   Bai 42. Nối các vế câu ghép bằng quan hệ từ

II. Đặc điểm của phong trào giải phóng dân tộc ở châu

Phi.

– Năm 1963 thành lập tổ chức thống nhất châu Phi (OAU), tổ

chức này có vai trò quan trọng trong việc phối hợp hành động

và thúc đẩy sự nghiệp đấu tranh cách mạng ở các nước Châu

Phi.

– Giai cấp tư sản dân tộc ở châu Phi lãnh đạo các cuộc đấu

tranh, vì giai cấp vô sản ở đây chưa trưởng thành, chưa có một

chính Đảng độc lập, thậm chí chưa có tổ chức công đoàn trước

khi giành được độc lập ( trừ vài ba nước ở Bắc Phi và Nam Phi

đã có Đảng cộng sản nhưng lại không nắm được quyền lãnh

đạo cách mạng ).

– Hình thức đấu tranh giành độc lập dân tộc chủ yếu thông qua

đấu tranh chính trị hợp pháp, thương lượng với các nước

phương Tây để được công nhận độc lập.

– Mức độ độc lập và sự phát triển của đất nước sau khi giành

được độc lập rất không đồng đều nhau (vùng châu Phi xích đạo

còn đang chậm phát triển, còn vùng Bắc Phi phát triển nhanh

chóng).

– Ngày nay châu Phi đang đứng trước nhiều khó khăn cần giải

quyết như: đói rét, bệnh tật, , sự xâm nhập của chủ nghĩa thực

7

dân kiểu mới, sự vơ vét bóc lột về kinh tế của các cường quốc

phương Tây, nợ nước ngoài, mù chữ, sự bùng nổ dân số, nội

chiến. Các nước châu Phi đang ra sức phấn đấu để vượt qua

những khó khăn này.

III. Đặc điểm của phong trào giải phóng dân tộc ở Mĩ

Latinh

– Sự thức tỉnh mạnh mẽ của giai cấp công nhân và sự bùng nổ

mạnh mẽ của phong trào công nhân ngày càng trở thành một

nhân tố quan trọng trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc

ở các nước Mĩ Latinh những năm sau Chiến tranh thế giới thứ

hai (1945).

– Trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc chống chủ nghĩa

thực dân kiểu mới ở Mĩ La tinh thì giai cấp nông dân luôn luôn

Xem Thêm :  Mách Bạn Cách Ăn Đuông Dừa Ăn Có Tác Dụng Gì? Giá Bán Bao Nhiêu? Mua Ở Đâu?

tỏ ra là một lực lượng chủ lực của cách mạng.

– Phong trào đấu tranh vũ trang mang tính chất toàn lục địa và

trở thành hình thức đấu tranh chủ yếu ở khu vực này.

– Trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, mặt trận dân tộc

thống nhất được thành lập và phát triển ở hầu khắp các nước.

Mặt trận đã tập hợp đông đảo các tầng lớp trong xã hội, vai trò

của Đảng cộng sản ngày càng được tăng cường, khối đoàn kết

công – nông ngày càng được củng cố trở thành động lực chính

8

Xem Thêm :   Động lực sống và tiến lên bằng tiếng Trung phần 2

của phong trào.

– Từ sau thắng lợi của cách mạng Cu-Ba năm 1959, phong trào

giải phóng dân tộc ở Mĩ Latinh ngoài nhiệm vụ là giành độc

lập dân tộc thì còn có nhiệm vụ là ủng hộ và bảo vệ cách mạng

Cu-Ba.

– Sau khi khôi phục lại độc lập chủ quyền, các nước Mĩ Latinh

bước vào thời kì xây dựng và phát triển kinh tế – xã hội. Chính

phủ các nước đã tiến hành một số cải cách về kinh tế – xã hội

để cải thiện tình hình đất nước. Bước vào thập niên 90, một số

nước Mĩ Latinh đã trở thành những nước Công nghiệp mới

như: Ác-hen-ti-na, Bra-xin, Mê-hi-cô. Bộ mặt của các nước Mĩ

Latinh đã có những biến chuyển căn bản.

IV. Đặc điểm nổi bật của phong trào giải phóng dân

tộc sau chiến tranh thế giới thứ II

1. Phong trào giải phóng dân tộc lên cao sôi nổi từ những

năm cuối của cuộc chiến tranh thế giới thứ hai. Từ sau chiến

tranh thế giới thứ hai đến nay, phong trào giải phóng dân tộc

phát triển sang một giai đoạn mới : Giai đoạn lật đổ nền thống

trị của chủ nghĩa đế quốc, chủ nghĩa thực dân giành độc lập

dân tộc và chủ quyền quốc gia.

9

2. Phong trào giải phóng dân tộc thời kì này phát triển

mạnh mẽ liên tục lôi cuốn hàng nghìn triệu nhân dân các nước

Á, Phi, Mĩ latinh vào cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc rộng

lớn, không ngừng tấn công từ nhiều phía vào chủ nghĩa

thực dân cũ và mới. Làm sụp đổ hệ thống thuộc địa được

thiết lập từ nhiều thế kỉ của chủ nghĩa đế quốc giành thắng

lợi triệt để, chỉ trong vòng nửa thế kỉ các nước đã giải quyết

xong vấn đề độc lập dân tộc.

3. Phong trào giải phóng dân tộc diễn ra dưới nhiều hình

thức và con đường khác nhau: Nơi thì bạo động vũ trang giành

chính quyền đánh đuổi thực dân như Việt Nam, Lào, Cu-ba,

Angiê ri…., nơi thì kết hợp vũ trang với đấu tranh chính trị hợp

pháp như Ấn Độ, Ma-lai-xia, In-đô-nê- xi-a, Phi-líp-pin…., nơi

thì đấu tranh chính trị đòi trao trả độc lập như các nước Châu

Phi.

4. Sự phát triển của phong trào giải phóng dân tộc sau

chiến tranh thế giới hai đánh dấu bằng sự ra đời của phong trào

« Không liên kết » năm 1961. Các dân tộc Á- Phi- Mĩ Latinh

đoàn kết trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc, chủ

nghĩa thực dân và được sự ủng hộ tích cực của tổ chức Liên

Hợp Quốc.

10

11

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Giáo Dục

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Kiến Thức Chung

Related Articles

Back to top button