Kiến Thức Chung

bức tranh cuộc sống trong truyện ngắn của raymond carver

Ngày đăng: 02/12/2015, 07:19

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH Đỗ Thị Minh Thủy BỨC TRANH CUỘC SỐNG TRONG TRUYỆN NGẮN CỦA RAYMOND CARVER LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HỌC Tp Hồ Chí Minh – 2013 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH Đỗ Thị Minh Thủy BỨC TRANH CUỘC SỐNG TRONG TRUYỆN NGẮN CỦA RAYMOND CARVER Chuyên nghề : Văn học nước Mã số : 60 22 02 45 LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS ĐÀO NGỌC CHƯƠNG Tp Hồ Chí Minh – 2013 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin khẳng định, công trình tìm hiểu riêng Các số liệu, kết tìm hiểu nêu luận văn trung thực chưa thông báo công trình khác Người viết luận văn Đỗ Thị Minh Thủy LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân tình cám ơn: – Thầy hướng dẫn, Pgs Ts Đào Ngọc Chương – Các thầy cô tổ Văn học Nước ngoài, phòng Sau đại học trường Đại học Sư Phạm TPHCM – Ban giám hiệu trường THPT Đạtẻh, Sở GD & Huấn luyện tỉnh – Lâm Đồng – Gia đình đồng bọn tạo điều kiện thuận tiện, tận tình phản hồi, giúp đỡ, khích lệ cho tác giả suốt thời gian học tập hoàn thiện luận văn TPHCM, Ngày 30 tháng 09 năm 2013 Người viết luận văn Đỗ Thị Minh Thủy Lớp Cao học VHNN khóa 22 MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC DẪN NHẬP Lí chọn đề tài .5 Lịch sử tìm hiểu vấn đề .7 Đối tượng tìm hiểu phạm vi thăm dò .12 Phương pháp tìm hiểu 12 Đóng góp đề tài 13 Cấu trúc đề tài .13 CHƯƠNG 1: XÃ HỘI MỸ TRONG TRUYỆN NGẮN CỦA RAYMOND CARVER 14 1.1 Cách nhìn Raymond Carver .14 1.2 Môi trường sống xã hội Mỹ truyện ngắn Raymond Carver 17 1.2.1 Môi trường tự nhiên .17 1.2.2 Môi trường sinh hoạt xã hội 20 CHƯƠNG 2: CON NGƯỜI TRONG TRUYỆN NGẮN CỦA RAYMOND CARVER 28 2.1 Con người truyện ngắn Carver từ hướng nhìn lịch sử, văn hóa xã hội 28 2.1.1 Con người bị cô lập tự cô lập 28 2.1.2 Con người kiếm tìm thể 34 2.2 Con người truyện ngắn Raymond Carver từ hướng nhìn phân tâm học 40 2.2.1 Con người sinh .40 2.2.2 Con người lưỡng phân 56 CHƯƠNG 3: KHÔNG GIAN CUỘC SỐNG MỸ TRONG TRUYỆN NGẮN CỦA RAYMOND CARVER 69 3.1 Không gian gia đình không gian xã hội .69 3.2 Không gian mang tính chất biểu tượng 70 3.2.1 Nguồn gốc, vai trò biểu tượng 70 3.2.2 Không gian biểu tượng ám gợi cách ly, cô lập 71 3.2.3 Không gian biểu tượng ám gợi rạn nứt tan vỡ .74 3.2.4 Không gian biểu tượng ám gợi hồi sinh 77 3.3 Hệ thống motif 80 3.3.1 Khái niệm motif 80 3.3.2 Motif “giấc mơ” 80 3.3.3 Motif “cặp đôi song trùng” motif “người say” 82 KẾT LUẬN 84 TÀI LIỆU THAM KHẢO 87 DẪN NHẬP Lí chọn đề tài Chủ nghĩa hậu đại đời phát triển làm thay đổi tư tưởng, hành động sáng tạo người từ cuối kỉ XX đến Sự sụp đổ đại tự khiến người thoát khỏi ám ảnh vấn đề to tát, to lớn mang tính thống xã hội Tiếp theo đổi thay tư tưởng, phương pháp tiếp cận văn học tạo thành độ mở vô tận tư tưởng, văn Bởi vậy, sáng tác hậu đại, người ta dễ dàng nhận thấy giải phóng mạnh mẽ ý niệm người, giới, tâm trạng hoài nghi chối bỏ thang giá trị trước đó, thống trị kĩ nghệ truyền thông, nỗi độc thân cá thể tìm giá trị thực sống nhận thức rõ điều thông qua loạt sáng tác bút hậu đại tiếng Toni Morrison, Ken Kesey, Paul Auster, McCarthy, Barthelme, Don Delilo không kể đến soái tướng chủ nghĩa tối giản Raymond Carver Với sáng tác trở thành tiêu biểu mẫu mực thời kì, Raymond Carver trở thành tác giả mở đường cho ba xu hướng truyện ngắn hậu đại giới, lan tỏa tác động mạnh mẽ đến nhiều bút khác, trì nguồn cảm xúc đọc truyện cho công chúng độc giả toàn giới, tờ báo Phialadelphia Inquirer Mỹ nhận xét “Raymond Carver thổi luồng gió vào giới truyện ngắn Mĩ, trở thành bậc thầy hình thức, nhà văn đọc nhiều yêu mến Ông cho thấy bi kịch, mỉa mai ngự trị tim người bình thường” [dẫn theo 10, tr.Bìa], tạp chí uy tín Mỹ Newsweek nhận xét ông “bằng chi tiết, hình ảnh đối thoại sắc bén thủy tinh… Cực kì chuẩn xác, Carver nắm bắt dòng điện xuyên qua sống người ta làm họ cháy sém xóa mờ” [dẫn theo 10, tr.Bìa] Đứng hướng nhìn lịch sử, văn hóa xã hội, thấy tác phẩm Raymond Carver, tranh sống phản ánh sắc nét qua loạt hệ thống nhân vật hầu hết người thuộc tầng lớp trung lưu xã hội với đời sống cập kênh, chịu thúc đẩy tác động mạnh mẽ biến động kinh tế, xã hội Không bàn trực tiếp vấn đề triết học, chiến tranh, tôn giáo, tự nhiên… Raymond tập trung thể rạn nứt gia đình, chông chênh người thời hậu đại Không đâu mà vấn đề mối quan hệ vợ chồng, đôi lứa, bố mẹ – lại xoáy sâu trang viết tối giản người Mĩ Cũng không đâu mà tình trạng bất an, bất tín nhận thức, lưỡng phân lại đề cập nhiều Raymond Carver khai thác sâu nỗi ám ảnh người xã hội hậu đại, họ mảnh vỡ tan vỡ mối quan hệ gia đình xã hội Trong hệ thống không gian để nhân vật hoạt động, nói hay cảm nhận cô độc lặng im, có không gian lễ hội rực rỡ, tấp nập yến tiệc, quán bar, hộp đêm, trường đua không gian thu hẹp giường ngủ đôi vợ chồng hay đơn giản sofa người chồng tách biệt khỏi không gian người vợ Những không gian sống nhiên mảnh vỡ lắp ghép cách không chủ ý, để vẽ đối nghịch lịch lãm xã hội công nghiệp đầy màu sắc bên với tan vỡ, dị thường người tâm hồn, qua biểu cung bậc độc thân, hoang mang người đại guồng máy lớn xã hội Mĩ thời kỳ bán công nghiệp Đời sống người tác phẩm Carver mang nỗi đau, hoài nghi vô tận điều diễn ra, mơ hồ diễn biến tiếp theo, họ khát khao theo đuổi xóa mờ khoảng cách, để tìm kiếm thể Carver đặt nhân vật “ám ảnh sinh” sống chết Trong truyện ngắn ông sống người giới đặt lưỡng phân, phức hợp tâm lí, đỉnh cực thực-ảo, khứ-hiện tại, suy nghĩhành động nhuốm đầy độc thân, vô vọng, hoài nghi với ám ảnh “cơn điên ngắn” Họ có khoảnh khắc loạn bộc lộ tất ẩn ức kìm nén từ ẩn ức tính dục, xâm hại đến vượt thoát với hành động vô lí ném đá liên tục (Kính ngắm), làm tình điên cuồng (Vọng lâu, Túi quà), say xỉn triền miên (Mình trò chuyện trò chuyện tình, Cơn sốt), đập phá đồ đạc (Thêm điều thôi), đối mặt với giấc mơ trở trở lại Vì vậy, tìm tòi tranh sống truyện ngắn Caver không từ góc độ lịch sử, văn hóa xã hội mà từ hướng nhìn phân tâm học mà Freud khai sáng chắn mang đến lí giải, phát hữu ích đầy thú vị Như nói, qua trang viết giản dị đầy ám gợi người thời kì, cách tân liệt lối viết truyện ngắn Raymond Carver mở chân dung xã hội đầy tổn thương, biến động Những mảnh ghép tranh sống nước Mĩ năm 70-80 kỉ trước với bất ổn kinh tế, xã hội rạn nứt mối quan hệ xã hội thể qua thủ pháp kĩ thuật thành thạo Thêm vào đó, bậc thầy kĩ thuật viết truyện ngắn tối giản, nên ta không khó khăn để nhận thấy dồn nén hiệu trang viết bên cạnh dòng viết lạnh lùng, sắc lẹm lại chạm đến tận gốc xúc cảm người Vì thế, việc tìm hiểu nội dung yếu tố kĩ thuật viết truyện sáng tác Raymond Carver qua yếu tố người kể chuyện, giọng điệu, ngôn ngữ Raymond Carver giúp khơi mở giới văn nghệ ông Bởi lí mà lựa chọn đề tài tìm hiểu Bức tranh sống truyện ngắn Raymond Carver góp thêm vào dòng chảy tìm hiểu ba trụ cột truyện ngắn Mỹ, văn học hậu đại giới, với muốn góp phần minh định rõ đặc trưng bút pháp đóng góp ông Lịch sử tìm hiểu vấn đề Có thể tổng thuật qua số tìm hiểu lịch sử tìm hiểu Raymond Carver sau 2.1 Từ nguồn tài liệu tiếng Anh Trước hết, cần phải kể đến phản hồi Những mẩu truyện nỗi độc thân mục điểm văn Irving Howe, chỉnh sửa viên thuộc tờ Thời báo New York số ngày 11/9/1983 Nhờ giới thiệu này, sáng tác Raymond Carver công chúng ý trở nên thông dụng Trong số đó, Irving đặc trưng truyện ngắn ông, “độ cảm xúc ỏi, xung động giống nhau, không gian ông thành phố đậm chất Mỹ, bán công nghiệp bị tàn phá.”, nhân vật hầu hết người độc thân, nỗ lực giao tiếp thất bại Nhà phản hồi sách nhấn mạnh “Nhân vật Carver có vốn từ vựng khiêm tốn họ giải phóng cảm xúc mà bộc lộ qua hành vi” Đây gợi dẫn trọng yếu cho nhà tìm hiểu sau nhận định hạn chế ngôn ngữ, hay “sự hạn hẹp giọng điệu” giúp cho việc thể đứt gãy, bất lực trình giao tiếp, tình trạng khuôn hạn tự thân người Sau tập Thánh đường xuất bản, sáng tác Carver mang vào chương trình giảng dạy ông trở thành tác giả trọng yếu văn học hậu đại Mỹ Harold Bloom – giáo sư trường đại học Yale tập hợp tìm hiểu truyện ngắn Raymond Carver sách nằm hệ thống chuyên khảo tìm hiểu văn chương mang tên Những bút truyện ngắn bật theo nhận xét Bloom1 Trong Bloom tập trung tìm hiểu truyện ngắn 0F tiêu biểu Carver Mình gọi từ đâu, Thánh đường, Cơn sốt, Dây cương, Mình trò chuyện trò chuyện tình Để thỏa mãn điều kiện tuyển tập dành cho sinh viên tham khảo nên chuyên khảo cấu trúc theo mạch giới thiệu tổng quan tổng thể nhà văn, tóm tắt cốt truyện, tập hợp viết, nhận định tiêu biểu Trong số đó, dù đứng nhiều góc độ khác nhau, tác giả lại cho tác phẩm có nhiều cách tân mạnh mẽ, ngôn ngữ trần thuật lùi “độ không dung lượng xúc cảm” “trang viết Carver biểu hậu đại, đặc trưng cho thách thức miêu tả” Cũng từ đây, tên tuổi Raymond Carver quan tâm tìm hiểu sâu hơn, từ việc khai thác phương diện khác sáng tác Nội dung Chất thơ truyện ngắn Vitamins Raymond Carver F Eileen Abrahams biểu chất thơ truyện ngắn Vitamin 2F phép lặp từ, lặp cấu trúc, cảm nhận lửng lơ, mơ hồ nhân vật Bằng thống kê đầy đủ trở trở lại từ khóa tác phẩm girl(s), vitamin, Porland, Eileen diện chủ âm, tính nhạc điệu tác phẩm Bloom’s major short story writers The Poetics of Raymond Carver’s Vitamins University of Texas at Austin tách, chia lìa L D định khỏi nhà vợ chọn cách giải thế, không hàn gắn họ với Khác với cách xây dựng không gian biểu tượng ám gợi cách li, cô lập, không gian biểu tượng ám gợi rạn nứt tan vỡ trang viết Carver thường xếp theo chuỗi Trong có biểu tượng chi phối nhiều biểu tượng hỗ trợ Ở truyện ngắn Giữ gìn, hàng loạt hình ảnh mang tính biểu tượng xuất tác phẩm điểm nối ghép mảnh rời Trước hết, hình ảnh tủ lạnh Nhìn từ bên ngoài, tủ lạnh khác thường thực cơ chế làm lạnh bị hư hỏng, khiến thứ chảy rữa, bốc mùi, giống anh chồng Sandy, nhìn vẻ ngoài, thay đổi thực chết dần nỗi buồn chán, thất vọng thành kẻ thất nghiệp, thành người thừa gia đình xã hội Xét rộng hơn, tủ lạnh hình ảnh gia đình Sandy, phần họ tan chảy dần Các hình ảnh tan chảy bao gồm nem cá, gói hãng Steak-UMS, thức ăn tối dành cho hai người đầu bếp Trung Hoa Sammy, Xúc xích nước sốt spaghetti tay cô làm tan, kem, cole slaw hamburger, gói thức ăn đông lạnh bàn, tiếp rò rỉ khí freon, khí carbon monoxide chuỗi hình ảnh khác để bổ sung, làm đầy cho ý nghĩa giới rạn nứt tan vỡ Sự có mặt hình ảnh không gian biểu tượng khiến người đọc dễ dàng nối kết mảnh ghép mẩu truyện, hiểu mối liên đới mẩu truyện người chồng với hình ảnh tủ lạnh bị hỏng, mẩu truyện xe cha Sandy khứ với tình trạng mắc kẹt gia đình Sandy Từ có mặt loạt hình ảnh không gian mang tính chât biểu tượng, người đọc dễ dàng nối kết mảnh ghép mẩu truyện, hiểu mối liên quan mẩu truyện Điều nhất định cụ thể dù nhỏ nhặt sáng tác Carver chứa đựng giá trị nối kết riêng Để xem xét lại toàn hệ thống không gian mang đậm tính biểu tượng ấy, người đọc lí giải link mảnh vỡ chuyện Carver Đó vừa thách thức vừa trò chơi kì thú mà nhà văn dành tặng cho độc giả 76 3.2.4 Không gian biểu tượng ám gợi hồi sinh Bên cạnh việc xây dựng không gian mang tính chất biểu tượng ám gợi chia li, tan vỡ, Raymond Carver xây dựng không gian mang tính chất biểu tượng ám gợi hồi sinh Đó không phương thức xếp lại sống, tạo cân mà phương cách nhìn nhận sống từ nhiều chiều Không phải trang viết hậu đại chứa đựng chán nản, hoài nghi, tan vỡ, mà bao chứa nhiều niềm tin hi vọng Đó chất thực hậu đại, phản ánh giới vốn có Tiêu biểu cho nhóm không gian mang tính chất biểu tượng Lửa Và xuất phát từ hình ảnh Lửa, xin nói lại đôi chút ý nghĩa Lửa văn hóa nhân loại Từ thời xa xưa, người biết dùng Lửa công cụ vạn hữu ích phục vụ cho sống Lửa từ vào tâm thức sống cộng đồng trở thành biểu tượng đa nghĩa văn hóa nhân loại, tượng trưng hóa cao độ tùy thuộc vào tư tưởng tâm lí dân tộc Trong văn hóa nhân loại, Lửa biểu tượng đa nghĩa, ví Lửa đại diện cho sức mạnh thánh thần đạo Hindu, Lửa lại coi trọng thuật chiêm mộng người trung Quốc nằm mộng thấy lửa điềm lành Thậm chí họ coi trọng Bếp Lửa, họ tư tưởng nhà “ lật bếp” nhà bị tuyệt diệt Vậy biết sức mạnh ý nghĩa Lửa đời sống tâm linh người Theo Từ điển biểu tượng văn hóa giới, Lửa biểu tượng cho tẩy uế tái sinh Biểu tượng phát triển từ phương Tây đến Nhật Bản Lửa sử dụng nhiều nghi lễ hỏa thiêu, tế, hiến tế, hỏa táng,… với niềm tin vĩnh cửu lửa – thiên sứ Trời giúp người tẩy uế, giải thoát tội lỗi chốn trần gian Lửa tẩy uế gắn với giải thoát tái sinh, nhờ Lửa mà người hoàn hoàn thật tâm nguyện, ước vọng cháy bỏng Từ tư tưởng đó, người thể niềm tin tuyệt đối vào linh thiêng Lửa, người Đạo giáo tự bước vào lửa để giải phóng khỏi thân phận mà người phải chịu đựng Qua để ta thấy rằng, Lửa không chứa lòng mặt tốt đẹp, mà Lửa diễn đạt cho tẩy uế dấu hiệu tội lỗi 77 ác, có lửa biểu tượng sáng soi Gợi nhắc hình ảnh nàng Sita xinh đẹp vợ đức vua anh minh cảm Rama Sử thi Ramayana Ấn Độ tự nguyện bước vào giản hỏa thiêu để nhờ Lửa thiêng liêng minh chứng cho lòng chung tình trước nghi ngờ, ghen tuông chồng Lửa ứng với trái tim, biểu cho nhiệt huyết người, tình yêu giận Với ý nghĩa thể tập trung sức nóng đến cao độ, Lửa biểu tượng cho khát vọng tình yêu thương cháy bỏng người, lửa thực chuyển hóa từ lửa tâm Lửa biểu tượng lòng thù hận, lòng oán thù lúc họ nung nấu sức mạnh vô tận, lúc này, Lửa biểu tượng lương sống dồn tụ đến cao điểm, thúc giục người hành động Trong truyện ngắn Mình gọi từ đâu, Lửa xuất phần cuối truyện, người kể chuyện xưng nhớ lại truyện Mồi lửa Jack London Ngọn Lửa mà Jukon thắp lên đêm đông tuyết trắng Lửa thể nỗ lực liệt người đương đầu lại hoàn cảnh khắc nghiệt, biểu trưng cho ý chí khát khao sống, góp phần tiếp nguồn sức mạnh khiến nhân vật bước qua trì níu, dẫn theo hành động nhấc smartphone gọi cho vợ, tưởng tượng đến hội thoại ngắn Có thể, hội thoại xảy trí tưởng tượng nhân vật, sau gọi điện, nhân vật lại hối hận hành động điều trọng yếu có ý thức nối kết, thắp Lửa Điều có tương hợp với hình ảnh Lửa truyện Những giấc mơ Ở đâycó hữu hai Lửa, Lửa thiêu cháy nhà biểu trưng cho hủy diệt Lửa tâm hồn Mary Rice ám gợi hồi sinh Lửa thiêu cháy nhà, hai đứa trẻ, toàn hạnh phúc cô đến cuối truyện, Mary Rice bước khỏi nhà u ám gieo hạt giống mà bọn trẻ để lại Hành động gieo hạt thể trở niềm tin hi vọng, ước muốn xây đắp sống hủy diệt Hay truyện Mồi lửa, Carver lại xuất hình ảnh mồi Lửa biến thể khác biểu tượng Lửa Số củi mà ngày Myer bổ nhen nhóm dần lửa sống, hi vọng nhân vật Củi khô vừa gợi đến miền hoang vắng vừa nhắc miền quê xa thẳm Myer hướng thiên nhiên, lắng nghe âm 78 vọng lại từ phía rừng xa, để mặc gió lùa ngủ Đó hành động hướng thể xa xưa loài Ngọn Lửa sống từ tháng năm xa xưa sưởi ấm cho anh củi khô đồng thời gợi đến quê hương, chốn yên bình, nơi hạnh phúc, để Myer dần cảm nhận vẻ đẹp sống, tìm lại niềm hứng khởi sống Sự đổi thay thể qua lần nhân vật đặt bút viết dòng tư duy với ba trạng thái trí não khác nhau: Trạng thái 1: “Trống rỗng khởi đầu sự” trạng thái nhân vật thể trí não yếu ớt Trạng thái 2: “Không có gì”, trạng thái để nhân vật nhận thức Trạng thái 3: “Viết thư làm hòa với vợ”, kèm với trạng thái thắp Lửa Trạng thái rơi vào giai đoạn đầu, Myer vừa bước chân đến nhà nhỏ, đau khổ vô hướng, định hình lại thể, nhân vật dần hiểu điều xảy với Trạng thái xảy Myer khởi đầu quan tâm đến điều xảy xung quanh trạng thái thứ biến chuyển mạnh mẽ nhận thức Trong tiếp nguồn sức sống không kể đến vai trò Lửa dục tình Theo Từ điển biểu tượng văn hóa giới, “ý nghĩa giới tính Lửa liên hệ cách phổ biến với kĩ thật thu lửa cọ xát cách lui – tới, hình ảnh hành động tính giao”[11] Lửa xem kết chung đụng giới tính Vợ chồng Sol thắp lên Lửa hành động làm tình khát khao có Bonnie Nó nhen lên Myers nỗi niềm khác lạ dẫn theo định nhân vật, đi, thực chuyến du hành ngắn dạng motif thông dụng sáng tác Carver,nó gợi đến đường vượt thoát kiếm tìm thể Có thể Myer quay trở nhà mình, tiếp tục hành trình vô tận Nhưng điều ý nghĩa việc nhân vật mang theo lửa ấm áp trái tim 79 3.3 Hệ thống motif 3.3.1 Khái niệm motif Stith Thompson cho “Môtip phần nhỏ truyện, thành tố tạo nên mẫu truyện, tách rời được, lắp ghép được, hay lặp lặp lại nhiều khác lạ, bất thường, đặc biệt” [14, tr.50] Theo 150 thuật ngữ văn học, “Motif gắn với giới tư tưởng xúc cảm tác giả cách trực tiếp so với thành tố khác hình thức nghệ thuật, khác với thành tố ấy, motif không mang tính hình tượng độc lập, không mang tính toàn vẹn thẩm mĩ, trình phân tích cụ thể “vận động” motif, soi chiếu vững bền tính cá thể hàm nghĩa nó, có ý nghĩa giá trị văn nghệ”[1, tr.209] Motif đặc trưng văn học, văn hóa dân gian trở thành yếu tố trọng yếu cấu thành văn hậu đại Sự xuất motif góp phân tạo thành dung hòa hệ giá trị, tạo thành đường kiên kết trang viết Truyện ngắn Raymond Carver có trở trở lại nhiều motif Điểm qua số motif sáng tác Raymond Carver, nhận thấy sáng tác ông có trở trở lại kiểu đề tài, cốt truyện, nhân vật, hình ảnh, tạo thành dòng chảy link sáng tác Raymond Carver Nó góp phần tạo thành đặc tính riêng trang viết, theo cấp độ kể đến motif cốt truyện xoay vòng, gia đình tan vỡ, motif cặp đôi song trùng, người say, người thất nghiệp, người đi, motif giấc mơ 3.3.2 Motif “giấc mơ” Có thể phân tách giấc mơ sáng tác ông làm loại Giấc mơ điềm báo (Vitamins, Những giấc mơ), giấc mơ khát vọng (Mồi lửa, Vợ người sinh viên), giấc mơ giới ảo người lại sống thực Phần thể nguyên sơ mà nhân vật đánh cố ý trốn tránh hữu giấc mơ Giấc mơ thể ám ảnh tâm lí nhân vật Cơn ác mộng lớn người đàn ông Lớp đêm “thấy người đàn ông đứng 80 bên cửa sổ phòng ngủ” khiến “không thở được”, vợ nghe kể mẩu truyện cho “Bị gia đình phản bội, ác mộng thực sự” Cả truyện, dòng cắt nghĩa nguyên nhân tan vỡ hôn nhân nhân vật truyện, qua cóp nhặt mẩu truyện liên quan đến truyện mà đọc cho vợ cũ nghe giấc mơ ám ảnh người đàn ông, người đọc tự tìm câu trả lời, người vợ ngoại tình Giấc mơ với hình ảnh người đàn ông đứng cửa phòng ngủ ám ảnh không nằm phạm vi mẩu truyện kể mà trở thành thực sống gia đình anh Giấc mơ che mờ thực mà đó, người thực muốn, khát khao Khi Myers (Mồi lửa) xuất nhà vợ chồng Sol, ba người mơ “Trong giấc mơ, Myers thấy mời anh ly scotch, anh sửa cầm lấy anh thức giấc, mồ hôi đầm đìa, tim đập thình thịch Sol mơ thấy anh thay lốp xe tải dùng hai tay Bonnie mơ thấy chị dẫn hai – mà không, ba đứa công viên Thậm chí chị có tên cho chúng Chị đặt tên cho chúng trước chuyến công viên Millicent, Dionne Randy Randy muốn vùng khỏi chị chạy đi”, Myers vừa trải qua thời gian lao khăn trại cai nghiện, việc anh mơ thấy ly scotch điều dễ lí giải Giấc mơ trỗi dậy uẩn ức Sự xuất anh khiến Sol Bonnie rơi vào giấc mơ, anh làm khơi dậy khát vọng thầm kín đôi vợ chồng trẻ Myers – người cao lớn, tóc xoăn diện khiến Sol cảm thấy tự ti hết tình trạng khiếm khuyết Giấc mơ việc anh thay lốp xe tải (khỏe mạnh), thay hai tay (lành lặn) xoa dịu tự ti Sự diện Myers khiến Bonnie lúc ân “cứ nghĩ đến anh chàng cao to tóc xoăn phòng phía sau, Nếu mở cửa phòng nhìn họ nhỉ?” Đó vừa cảm nhận ngại ngần xuất người lạ nhà mình, cảm nhận mơ hồ khao khát Bonnie có mong ước cháy bỏng khác làm mẹ Trong thời khắc, không gian, ba người phiêu theo giấc mơ riêng mình, sống giây phút thăng hoa nhất, hư ảo nhất, để quên nỗi đau buồn thực tại, 81 thực ra, thời khắc ấy, ba ba mảnh vỡ tuyệt độc thân Sự trở trở lại nhiều giấc mơ chuyện Carver cách mà ông chọn cho nhân vật muốn trốn tránh thực tai 3.3.3 Motif “cặp đôi song trùng” motif “người say” 3.3.3.1 Motif “cặp đôi song trùng” Raymond Carver thường xây dựng cặp đôi sáng tác mình, tiêu biểu cặp đôi song trùng Đó nhân vật có chung hoàn cảnh, tương đồng thân phận, nỗi niềm Những cặp đôi đồng dạng thường gặp sáng tác Carver cặp người già độc thân, người chủ nhà người thợ chụp hình (Kính ngắm), người bị phản bội, cha trai (Người cha, Túi quà), người nghiện rượu, J.P Tôi (Mình gọi từ đâu) người bị chối bỏ chối bỏ, rơi vào giếng cạn sống Xuất trang viết, cặp đôi gợi đến thông dụng người mảnh vỡ, người vết thương sống Nhưng điều bi hài bi thảm nhất, có “đồng dạng” họ lại chia sẻ nhau, không hiểu nhau, đoạn đối thoại rời biểu trưng cao cho lệch pha cặp đôi đồng dạng 3.3.3.2 Motif « người say » Đây motif tiêu biểu sáng tác Raymond Carver Thăm dò tập truyện ngắn, Mình trò chuyện trò chuyện tình , Em làm ơn lặng im không? vài mẩu truyện ngắn chuyển ngữ khác, nhận thấy có 20 truyện xuất hình ảnh người uống rượu, người say Trong motif này, uống rượu phương thức tìm quên, giải thoát, thói quen, thói quen thói quen cách họ xem Tivi ngày Caver nhắc đến hầu hết mẩu truyện ông Từ đầu đến cuối truyện Côngtơmet chạy có không mở rộng văn thăm dò để so sánh truyện Thánh đường, nhân vật xuất với li rượu tay Người vợ uống gin, người trần thuật xưng Tôi lúc nghe Beulah, chờ đợi Robert, nghe người mù trò chuyện, lại uống người dùng rượu suốt buổi tối Tương tự nhân 82 vật truyện Mình trò chuyện trò chuyện tình uống rượu suốt trò chuyện họ, họ mở màn với mẩu truyện lúc hình ảnh ly rược xoay vòng, mẩu truyện tình yêu tiếp diễn đề tài ly rượu nâng lên dốc cạn, hoàn cảnh rượu thứ chất xúc tác để họ mạnh dạn trút tư duy, trằn trọc tình yêu, vấn đề mà lâu tưởng chừng chúng ngủ quên Đồng thời, trường hợp này, rượu xem chất tạo thành thăng hoa xúc cảm nhân vật Nhân vật Duane (Vọng lâu) phải thừa nhận sửng sốt “uống rượu thật kì lạ Khi ngẫm lại, tất định quan trọng bọn đưa uống rượu Ngay nói đến chuyện phải uống bớt đi, bọn ngồi bàn bếp bàn tiệc trời với két bia hay chai whiskey”, uống rượu trở thành thói quen, trở thành sở thích, người say dần biến thành kẻ nghiện, dần đánh gia đình thể (Mình gọi từ đâu, Ngài café ngài sửa chữa, Mồi lửa ) Sự độc thân, buồn chán, nỗi sợ hãi mơ hồ ám ảnh người khiến họ cảm thấy cần chút men để tiếp tục sống Nhưng tiếp thêm chất cay nồng vào thể họ lại chuốc lấy đắng cay cho đời Nó thể tình trạng bất lực, bất an người xã hội bán công nghiệp 83 KẾT LUẬN Raymond Carver bút tiêu biểu cho thể loại truyện ngắn văn học Mỹ kỷ XX, ông người tiên phong người thành công với phong thái tối giản sáng tác Ông xây dựng cho lối viết đặc trưng riêng, tạo thành “Một Chekov nước Mỹ thời hậu hiên đại” (Dương Tường) Với đời trải qua nhiều khó khăn, khổ cực, đau thương mát, trải nghiệm phân phối tư liệu cho ông, để ông viết lên mẩu truyện thực tiễn sống người xã hội hậu đại cách xác thực nhất, tạo thành sức thu hút mạnh công chúng độc giả toàn giới đọc truyện ông Vì vậy, ông nhìn nhận bút truyện ngắn Anh ngữ hàng đầu, có công khơi lại mối yêu thích truyện ngắn lòng người đọc vào thập kỷ 80 Chúng tìm hiểu tranh sống truyện ngắn Carver, tập trung khai thác môi trường tự nhiên môi trường xã hội, vai trò yếu tố bên tác động đến người nhằm làm bật hoàn cảnh sống người xã hội hậu đại, điều làm cho việc tạo dựng tính cách, nội tâm nhân vật truyện sau này, nói lên nguyên khơi mở chấp chới, tổn thương, bế tắc tâm hồn người xã hội hậu đại Môi trường xã hội truyện Caver tập trung phạm vi nhỏ, xoay quanh không gian gia đình mối quan hệ thu nhỏ, truyện ông có môi trường tự nhiên xuất Qua nhận thấy rằng, thiếu vắng sắc màu tự nhiên khiến cho mẩu truyện Carver có phần khô khan, cằn cỗi điều lại không nằm ý đồ sáng tác tác giả, khô khan, cằn cỗi làm tôn thêm thê thảm, khô héo,chông chênh bất ổn người tồn Bên cạnh việc khai thác môi trường sống, tiếp tục khai thác hình ảnh người sống nhìn đa chiều nhà văn, người hướng nhìn lịch sử, văn hóa, xã hội người hướng nhìn phân tâm học 84 qua soi sáng Freud Qua để làm bật lên người đa sắc sống, người phải tồn xã hội đầy biến động Xã hội gây không hệ lụy thúc đẩy mạnh mẽ lên đời sống trí não họ, khiến họ ngày chông chênh, hụt hẫng, lạc lõng, chí tự cô lập (hoặc bị cô lập) Sự xô bồ, chen lấn thực sống rối ren tham vọng tầm thường khiến họ bị vào vòng xoáy hỗn độn đó, họ đánh lúc mà thân không hay biết, đến sực tỉnh, họ lại cuống cuồng thể khát vọng tìm kiếm lại thể bị đánh Song thực sống không mong đợi, cố kiếm tìm người ta lại mát, thang giá trị sống gần đạt lại tan vỡ, nát tan khiến cho người lại rơi vào vô vọng, tiếc nuối, dằn vặt khổ đau thầm lặng, vô vọng, hoài nghi, bất an, chông chênh, sợ hãi theo mà tạo dựng Từ thực đời chông chênh bất định, thêm vào bế tắc quẩn quanh không lối thoát khiến nhân vật cảm thấy chán nản, bế tắc họ phấn đấu tìm phương pháp để thoát khỏi thực phũ phàng đủ cách tìm đến chết, đến nơi xa, náu giới ảo, giải khuây tình dục có họ lại giải thoát ức chế, kìm nén “cơn điên vô thức”, hay cách đắm chìm kí ức nhạt nhòa tươi đẹp thời qua Về không gian sống truyện ngắn Carver, khai thác hình thức xây dựng hệ thống không gian mang tính chất biểu tượng, nhận thấy diện đồ vật mẩu truyện mang ý nghĩa tượng trưng định, biểu tượng ám gợi cho cách ly, cô lập, ám gợi ly tán, tan vỡ hay ám gợi hồi sinh Tất mang ý nghĩa diễn đạt nhằm lí giải cho xuất chúng Thêm vào trở đi, trở lại giấc mơ, hình ảnh người say, cặp đôi song trùng nhiều mẩu truyện sở để tóm gọn nên hệ thống motif truyện Carver, vấn đề góp phần việc tìm hiểu tranh sống người truyện ngắn Raymond Carver Truyện ngắn Carver nhiều mảnh đời sống khác nhau, nhiều mảnh ghép người lắp lại, mẩu truyện 85 chứa đựng vấn đề nhằm bộc lộ tác giả muốn nói, thể cách nhìn đời, nhìn người nhà văn Trong trình tìm hiểu, sống người nhìn đa chiều tác giả Tuy nhiên, nhiều vấn đề chưa thật khai thác hết, sâu, chưa lột tả hết nhà văm muốn truyền tải Bởi truyện ông mang nhiều điều hàm chứa, cụ thể nhỏ có vấn đề Tác giả gửi đến người đọc hầu hết cụ thể, lại để họ tự suy ngẫm Vì vậy, có hội phát triển công trình tiếp theo, mở rộng phạm vi tìm hiểu hơn, tiếp cận tác phẩm sâu hơn, tìm hiểu đặc trưng phong thái sáng tác truyện ngắn Raymond Carver, văn nghệ tự truyện ngắn Carver, cách xây dựng truyện theo hướng gợi mở Carver, kế thừa Raymond Carver Chekov 86 TÀI LIỆU THAM KHẢO Tiếng Việt Lại Nguyên Ân (2003), 150 thuật ngữ văn học, Nxb Đại học quốc gia, Hà Nội Lại Nguyên Ân, Đoàn Tử Huy (2003), Văn học hậu đại giới – Những vấn đề lí thuyết, Trung tâm văn hóa ngôn ngữ Đông Tây, Hà Nội Lê Huy Bắc (2003), Truyện ngắn hậu đại giới, chủ biên, Nxb Văn học, Hà Nội Lê Huy Bắc (2004), Truyện ngắn: lí luận tác giả tác phẩm, tập 1, Nxb Giáo dục, Hà Nội Lê Huy Bắc (2005), Diện mạo văn xuôi đại, Nxb Giáo dục, Hà Nội Lê Huy Bắc (2008), “Cốt truyện tự sự”, Tạp chí Tìm hiểu Văn học (7), tr 34-43 Lê Huy Bắc (2010), Lịch sử văn học Mỹ, Nxb Văn học, Hà Nội 10 Lê Huy Bắc (2011), Văn học Âu – Mỹ kỷ XX, Nxb Đại học Sư phạm Hà Nội, Hà Nội 11 Carver, R (2009), Mình trò chuyện trò chuyện tình, Dương Tường, Nguyễn Hạnh Quyên dịch, Nxb Văn hóa, Tp Hồ Chí Minh 12 Carver, R (2012), Em làm ơn im không?, Lâm Vũ Thao dịch, Nxb Nhã Nam, Tp Hồ Chí Minh 13 Chevalier, J., Gheerbroat, A (2002), Từ điển biểu tượng văn hóa giới, nhiều người dịch, Nxb Đà Nẵng, Đà Nẵng 14 Tôn Đại (2005), Thiết kế hậu đại, Nxb Xây Dựng, Hà Nội 15 Đặng Anh Đào (2008), Đổi văn nghệ tiểu thuyết phương Tây đại, Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội 16 Nguyễn Tấn Đắc (2001), Truyện kể dân gian đọc type motif, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội 87 17 Ilin, I P., Tzurganova, E.A (2003), Các khái niệm thuật ngữ trường phái tìm hiểu văn học Tây Âu Hoa Kỳ kỉ XX, Đào Tuấn Ảnh, Trần Hồng Vân, Lại Nguyên Ân dịch, Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội 18 Lyotard, J.F (2008), Hoàn cảnh hậu đại, Ngân Xuyên dịch, Nxb Tri thức, Hà Nội 19 Mclnerney, J (2013), “Raymond Carver diễn ngôn thầm thì”, Dương Thắng dịch, báo Văn Nghệ Trẻ, Hà Nội 20 Nguyễn Vĩnh Nguyên (2012), “Raymond Caver bầu khí nguy cơ”, báo Sài Gòn tiếp thị 21 Trần Đình Sử (2009), Tự học số vấn đề lí luận lịch sử, tập 2, Nxb ĐH Sư phạm, Hà Nội 22 Phan Thị Vân Thanh (2006), Đặc sắc văn nghệ truyện ngắn Carver Raymond, Luận văn thạc sĩ khoa học Ngữ Văn, Đại học Sư phạm, 23 Hà Nội 24 Trần Quang Thái (2011), Chủ nghĩa hậu đại – Các vấn đề nhận thức luận, Nxb Tổng Hợp, TP.HCM 25 Dương Thắng (2013), “Raymond Carver: Nhà văn kẻ nhỡ tàu”, báo Thời Nay (329) 26 Lộc Phương Thủy (2009), Lí luận phê bình văn học giới kỉ XX, tập 2, Nxb Giáo dục, Hà Nội 27 Lộc Phương Thủy (2010), Những vấn đề lí luận văn học phương Tây đại, chủ biên, Nxb Văn học, Hà Nội Tiếng Anh 28 Bill M (1998), A subtle spectacle: Televisual culture in the short stories of Raymond Carver, Critique Washington, US 29 Bloom H (2002), Carver Raymond, Chelsea House Publishers, UK 30 Carver, R (1989), when we talk about Raymond Carver, Vintage comtemprary, New York 88 31 Carver, R (1992), Will you please quiet, please?, Vintage comtemprary, New York 32 Carver, R (1989), Carethal, Vintage comtemprary, New York 33 Carver, R (1989), Fires, Vintage-Random House, New York Website 34 Bigelow, G.E “Đôi nét chủ nghĩa sinh”, Cao Hùng Lynh dịch (Ngày truy cập: 09/7/2007) http://triethoc.edu.vn/index.php?option=com_janews&view=janews&Itemid=91 35 Carson, P “Nhãn quan Carver Raymond kỳ 1, 2”, Lâm Vũ Thao dịch (Ngày truy cập: 05/03/2004) http://evan.vnexpress.net/News/phebinh/pbinh/2004/03/3B9AD47F 36 Carver, R “Về viết”, Hoàng Ngọc Tuấn dịch (Ngày truy cập: 9/9/2010) http://nhilinhblog.blogspot.com/2010/09/raymondcarverveviet.html 37 Carver, R “Thánh đường”, Lê Huy Bắc dịch (Ngày truy cập: 29/10/2011) http://lmvn.com/truyen/?func=viewpost&id=3Sel34hpVQcGysOcm 38 Carver, R.“Mồi lửa”, Lê Huy Bắc dịch (Ngày truy cập: 29/10/2011) http://lmvn.com/truyen/?func=viewpost&id=3Sel34hpVQcGysOcm 39 Carver, R “Những giấc mơ”, Lê Huy Bắc dịch (Ngày truy cập: 29/10/2011) http://lmvn.com/truyen/?func=viewpost&id=3Sel34hpVQcGysOcm 40 Carver, R “Gọi đến cần tôi”, Lê Huy Bắc dịch (Ngày truy cập: 29/10/2011) http://lmvn.com/truyen/?func=viewpost&id=3Sel34hpVQcGysOcmA 41 Carver, R “Mình gọi từ đâu”, Lê Huy Bắc dịch (Ngày truy cập: 21/3/2002) http://www.mvatoi.com/truyen/truyenngannoidung.asp?ID=1681 42 Carver, R “Vitamins” (Ngày truy cập: 1983) http://www.nbu.bg/webs/amb/american/6/carver/vitamins.htm 43 Trần Hoàng Hoàng, “Raymond Carver bậc thầy truyện ngắn tối giản” (Ngày truy cập: 15/12/2012) 89 http://bloggoldmund.blogspot.com/2012/12/raymond-carver-bac-thaytruyen-ngan-toi.html 44 Inrasara, “Dấu ấn hậu đại – Chú giải ngắn hậu6/ đại” (Ngày truy cập: 03/8/2011) http://tapchisonghuong.com.vn/tin-tuc/p75/c113/n8627/Chu-giai-ngan-vehau-hien-dai.html 45 Trần Thiện Khanh, “Một nhìn thực tiễn văn chương hậu đại”, vấn (Ngày truy cập: 27/04/2012) http://phebinhvanhoc.com.vn/?p=1472 90 […]… chương chính: Chương 1 XÃ HỘI MỸ TRONG TRUYỆN NGẮN CỦA RAYMOND CARVER Chương 2 CON NGƯỜI TRONG TRUYỆN NGẮN CỦA RAYMOND CARVER Chương 3 KHÔNG GIAN CUỘC SỐNG TRONG TRUYỆN NGẮN CỦA RAYMOND CARVER 13 CHƯƠNG 1: XÃ HỘI MỸ TRONG TRUYỆN NGẮN CỦA RAYMOND CARVER 1.1 Cách nhìn của Raymond Carver Raymond Carver (1938-1988) sinh ra ở Clatskanie, bang Oregon, Mỹ Sau đó, ông chuyển tới sống ở Port Angeles, bang Washington,… Trong luận văn này, chúng tôi tập trung tìm hiểu về bức tranh cuộc sống trong truyện ngắn của Raymond Carver mà cụ thể là tìm hiểu bức tranh cuộc sống ấy từ hai hướng nhìn lịch sử, văn hóa-xã hội và hướng nhìn phân tâm học cũng như tìm hiểu những một vài yếu tố kĩ thuật để xây dựng nên bức tranh ấy 3.2 Phạm vi thăm dò Trong hạn chế của đề tài này, chúng tôi lựa chọn thăm dò trên hai tập truyện ngắn, … về Carver Trong lời giới thiệu mở màn tập Truyện ngắn hậu hiện đại toàn cầu, Lê Huy Bắc phân truyện ngắn hậu hiện đại làm 3 xu hướng Truyện ngắn kì ảo, truyện ngắn mảnh vỡ và truyện ngắn tối giản và xem Raymond Carver là đại diện tiêu biểu cho truyện ngắn tối giản Theo đó, trong bài chuyên luận Chủ nghĩa cực hạn và Raymond Carver, tác 10 giả đã phân tích tương đối toàn diện dấu hiệu cơ bản truyện. .. NGƯỜI TRONG TRUYỆN NGẮN CỦA RAYMOND CARVER 2.1 Con người trong truyện ngắn của Carver từ hướng nhìn lịch sử, văn hóa và xã hội 2.1.1 Con người bị cô lập và tự cô lập 2.1.1.1 Con người bị cô lập – những thân phận bên lề cuộc sống Toàn cầu nhân vật được phản ánh trong truyện ngắn của Raymond Carver trước hết đó chính là toàn cầu con người, mà đối tượng được tập trung ở đây là những con người bước ra từ cuộc. .. khiến người đọc khi đến với truyện ngắn này phải vận dụng cách tiếp cận thơ ca, “nghĩa là cảm nhận sự ám chỉ của ngôn ngữ chứ không thể nắm bắt hay nhận diện” Tìm hiểu chất thơ trong sáng tác của Raymond Carver là một bước đi thiết yếu để có thể nhận diện tính đặc trưng truyện ngắn của Raymond Carver Một trong những triệu chứng của chủ nghĩa cực hạn trong truyện ngắn của Carver là sử dụng đậm đặc các… con người sống trong toàn cầu ảo của trò chơi PC và trong cái thực tại ảo hàng ngày do Ti vi, quảng cáo và văn hoá đại chúng tạo thành, bởi sống trong cái toàn cầu đó, con người có thể thực nghiệm những điều họ không thể hoặc khó có thể 20 thực hiện trong đời sống thường ngày Do vậy, xem truyền hình trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của nhân vật trong truyện của Raymond Carver chứ… tượng Tìm hiểu giá trị, giải mã biểu tượng trong sáng tác của ông là một con đường đến gần hơn với cây viết truyên ngắn xuất sắc này Trong nội dung Ý nghĩa biểu trưng trong những truyện ngắn của Raymond Carver 4đăng trên nhật báo Truyện ngắn tiếng Anh số 46, mùa xuân 2006, Daniel W F 3 Lehman đã tập trung phân tích những truyện ngắn tiêu biểu trong các tập truyện Thánh đường, Mình nói gì khi mình nói… thuật truyện ngắn của Caver Raymond cũng đã phần nào khơi mở cho người đọc hiểu rằng những giá trị văn nghệ đặc sắc trong phong thái sáng tác của nhà văn sáng giá vị trí đầu tiên này Tóm lại, từ những tìm hiểu trên đây chúng tôi nhận thấy những tìm hiểu trong nước về truyện ngắn của Raymond Carver về cơ bản đã nêu ra được nét đặc trưng trong phong thái của nhà văn, lý giải sâu sắc về tư tưởng của Carver. .. Nhãn quan của Raymond Carver (Raymond Carver s vision) của Phillip Carson đăng 2 kì trên tạp chí điện tử Http://evan.vnexpress.net (Lâm Vũ Thao dịch) Nội dung này đã tổng thuật những sự kiện lớn trong cuộc sống đầy nguy hiểm của nhà văn, khởi nguyên của nhãn quan hoài nghi, niềm vô vọng thấm đẫm trong toàn cầu văn nghệ và phân tích những nét đặc trưng của nhân vật trong sáng tác của ông Trong một bài… tốn so với tầm vóc và sức lan tỏa của cây viết người Mỹ này Thêm vào đó, hiện chưa có công trình nào tìm hiểu về đề tài bức tranh cuộc sống trong truyện ngắn của Raymond Carver Do đó, theo chúng tôi, việc lựa chọn và triển khai theo hướng tìm hiểu đó là mới mẻ và thiết yếu, với muốn có thể sẽ ráp nối thêm một mảnh ghép vào bức tranh tổng thể về vị soái tướng của chủ nghĩa tối giản 3 Đối tượng … MỸ TRONG TRUYỆN NGẮN CỦA RAYMOND CARVER Chương CON NGƯỜI TRONG TRUYỆN NGẮN CỦA RAYMOND CARVER Chương KHÔNG GIAN CUỘC SỐNG TRONG TRUYỆN NGẮN CỦA RAYMOND CARVER 13 CHƯƠNG 1: XÃ HỘI MỸ TRONG TRUYỆN… cứu Carver Trong lời giới thiệu mở màn tập Truyện ngắn hậu đại giới, Lê Huy Bắc phân truyện ngắn hậu đại làm xu hướng Truyện ngắn kì ảo, truyện ngắn mảnh vỡ truyện ngắn tối giản xem Raymond. .. .13 CHƯƠNG 1: XÃ HỘI MỸ TRONG TRUYỆN NGẮN CỦA RAYMOND CARVER 14 1.1 Cách nhìn Raymond Carver .14 1.2 Môi trường sống xã hội Mỹ truyện ngắn Raymond Carver 17 1.2.1 Môi trường

Xem Thêm :   Toán 10: Viết phương trình các cạnh trong tam giác và tính đối xứng của đường phân giác

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Giáo Dục

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Kiến Thức Chung
Xem Thêm :  Nhóm bài thơ: lục vân tiên

Related Articles

Back to top button